Letnie cięcie jabłoni

Intensywne sady jabłoniowe charakteryzują się gęstym system
nasadzeń oraz stosowaniem podkładek karłowych i półkarłowych, które są
płytko sadzone (miejsce okulizacji znajduje się wysoko nad glebą). Taki
system prowadzenia drzew, wspomagany dobrym odżywianiem, skutkuje
szybkim wypełnieniem przestrzeni owoconośnej i wczesnym owocowaniem.
Drzewa mają zazwyczaj luźne i dobrze doświetlone korony (fot. 1), co
sprawia, że owoce na nich są wysokiej jakości i dobrze wybarwione. Luźne
korony to także mniejsze ryzyko przemiennego owocowania oraz mniejsza
podatność na choroby i szkodniki.

Oszczędne cięcie

W nowoczesnych sadach cięcie drzew (zimowe i letnie) ogranicza się do
koniecznego minimum. Drzewkom po posadzeniu należy stworzyć warunki do
silnego wzrostu w celu wypełnienia planowanej przestrzeni owoconośnej.
Zwykle w takich sadach, do 4. lub 5. roku po sadzeniu nie ma problemu
z dostatecznym doświetleniem koron, także ich środkowych oraz dolnych
partii (fot. 2).
Na starszych drzewach narasta problem równomiernego doświetlenia
w całej objętości koron, ze względu na ich wielkość. Szczególnie trudne
jest to w latach, w których drzewa nie owocują (fot. 3).

Zrównoważony wzrost…

…jest możliwy do uzyskania i utrzymania dzięki zabiegom
agrotechnicznym. Inaczej postępujemy w sadzie w latach spodziewanego
silnego owocowania, inaczej w latach słabszego plonowania. Odmienne jest
wówczas nawożenie doglebowe i dolistne, cięcie koron, stosowanie
preparatów wpływających na wzrost i owocowanie.
Na fizjologię drzew jabłoni duży wpływ ma preparat Regalis 10 WG,
działający ograniczająco na wzrost wegetatywny drzew. Jego użycie
redukuje koszty cięcia, zarówno zimowego, jak i letniego.

Dobrze uformowane

Podczas zimowego cięcia następuje formowanie koron drzew. Właściwe
zapewnia równomierny (umiarkowany) wzrost i coroczne, obfite owocowanie
(fot. 4). Takie drzewa zazwyczaj wymagają niewielkich nakładów pracy
przy cięciu zimowym, a także letnim. Kształt korony zapewnia odpowiedni
dostęp światła do owoców. Podcinanie korzeni także hamuje wzrost
wegetatywny. Przy słabym wzroście drzew zdarza się, że cięcie letnie
bywa zbędne lub wykonuje się je tylko w celu poprawy doświetlenia owoców
wyrastających w głębi koron. Dopuszczenie do owoców światła sprawia, że
są lepiej wybarwione.
Poprawę wybarwienia owoców można także uzyskać poprzez rozkładanie
folii z materiałów odbijających światło w rzędach drzew. Jest to zabieg
stosowany przez sadowników w Nowej Zelandii i USA oraz od niedawna
w Europie Zachodniej (producenci używają w tym celu folii aluminiowej).

Cel

Cięcie jabłoni w pełni sezonu jest ważnym zabiegiem agrotechnicznym
mającym duży wpływ na jakość owoców. Owoce dobrze doświetlone szybciej
dorastają do optymalnych rozmiarów, lepiej się wybarwiają oraz mają
intensywny rumieniec. Są także mniej podatne na choroby i szkodniki. Ich
miąższ zawiera więcej cukrów (odpowiedni stosunek cukrów do kwasów), są
smaczniejsze w porównaniu z owocami niedostatecznie doświetlonymi.
Dlatego cięcia letniego wymagają drzewa odmian zarówno
czerwonoowocowych, jak i tych o owocach żółtych i zielonych (np.
‘Mutsu’, ‘Golden Delicious Reinders’). Odmiany o jabłkach wybarwiających
się czerwono dla powstawania intensywnego rumieńca potrzebują
przynajmniej 60% światła słonecznego docierającego do koron drzew.
Owoce niedoświetlone mają delikatną skórkę podatną na infekcje, w tym
na parcha jabłoni, choroby fizjologiczne (występujące już w sadzie)
oraz te ujawniające się w okresie przechowywania (np. gorzką plamistość
podskórną). W zagęszczonych koronach większa wilgotność powietrza
sprzyja powstawaniu delikatnych pęknięć i ran na ich skórce, co prowadzi
do powstawania uszkodzeń i ordzawień.

Jak ciąć?

W pierwszej kolejności usunąć należy zbyt silne pędy wegetatywne,
szczególnie te, które wyrastają z pąków śpiących we wnętrzu korony oraz
niepotrzebne pędy wegetatywne na obwodzie koron (fot. 5). Pozostawione,
będą konkurowały o wodę i składniki pokarmowe (szczególnie o wapń)
z owocami. Dla tych ostatnich ważne są tylko liście rozetkowe, które
wyrastają na krótkopędzie obok nich, gdyż one je odżywiają. Nie
zaopatrzą one jabłek jedynie w wapń, gdyż ten, aby wniknął do tkanek
owocu, musi być na niego naniesiony.
Cięcie drzew latem nie pobudza ich do wzrostu wtórnego, jeśli jest
wykonane w odpowiednim terminie – po okresie silnego wzrostu
wegetatywnego. Umiejętnie wykonane pozwala zmniejszyć nakłady pracy
w czasie cięcia zimowego.

Termin

Jest zależny od odmiany i terminu zbioru owoców. Na wytworzenie się
rumieńca na jabłkach czerwonoowocowych potrzeba co najmniej 2–3 tygodni
od przeprowadzenia cięcia letniego. Zatem na odmianach wczesnych należy
je rozpocząć w lipcu, na średnio wczesnych – w sierpniu (na około 3–4
tygodnie przed zbiorem), a zimowych – w sierpniu i na początku września.
Jeżeli cięcie będzie wykonane zbyt wcześnie wówczas może nastąpić
wzrost wtórny (fot. 6). Wyrastające pędy są bardzo podatne na choroby
i szkodniki oraz niepotrzebnie zagęszczają koronę. Niektórzy sadownicy
wykonują wtedy ponowne cięcie letnie. Wykonane za wcześnie ma ujemny
wpływ na dorastanie owoców, natomiast zbyt późne (koniec września,
początek października) ma mniejszy wpływ na wybarwienie się owoców, może
także skutkować obniżeniem wytrzymałości drzew na mróz.

Zasady i technika

Aby owoce się dobrze wybarwiły, a jednocześnie nie zostały poparzone
przez promienie słońca, nie powinny być odsłonięte całkowicie.
Niewielkie ich cieniowanie jest wręcz wskazane z uwagi na silną operację
słońca, która w ostatnich latach na skutek ocieplania się klimatu jest
coraz bardziej intensywna. Jeśli nad owocami znajdują się silne pędy
wegetatywne, to wycinamy je z pozostawieniem 2–4 liści (fot. 7). Jeśli
wyrasta nadmiar pędów wegetatywnych, część z nich może być wycięta lub
wyrwana u podstawy (fot. 8) tak, aby nie zrzucić lub uszkodzić rosnących
na drzewie owoców.
W trakcie cięcia letniego wyciąć należy pędy wyrastające z pąków
śpiących na pniu i grubych konarach (tzw. wilki) pozostawiając słabiej
rosnące pędy potrzebne na odbudowę czy zapełnienie koron drzew.
Pozostawić też trzeba krótkopędy rosnące na bok, czy nawet nad owocami,
ale tylko takie, które zbytnio ich nie zasłaniają. Te, które nadmiernie
cieniują owoce należy skracać nad 2–4 liściem.

Sprzęt i zasady

Cięcie można wykonać dobrze naostrzonym sekatorem, najlepiej
z przedłużanymi rączkami. Polecam używanie sekatorów 2-ręcznych.
Sekatory powinny mieć dobrze dokręcone ostrza i przeciwostrza. Źle
naostrzony i niedokręcony sekator utrudnia cięcie, szarpie cięte pędy,
przez co owoce są otrząsane, a spadające uszkadzają te położone niżej.
Elementami tnącymi sekatora nie można dotykać rosnących na drzewie
owoców, aby ich nie skaleczyć.
Przycinanie drzew latem można rozpocząć zarówno od górnych, jak i od
dolnych partii. Obcięte pędy zawsze należy odrzucać poza obręb korony
drzewa, nie powinny pozostawać w jej wnętrzu. Nie należy tylko wycinać
pędów na wierzchołkach drzew. Chronią one owoce przed poparzeniami
słonecznymi, a także opadami gradu. Można także usuwać porażone
chorobami konary, gałęzie i owoce, aby ograniczyć źródło infekcji.
W trakcie zabiegu można korzystać z sanek sadowniczych, niskich
stojaków, drabin, rzadziej z platform sadowniczych. Sanki sadownicze
dobrze sprawdzają się latem, gdyż łatwo dają się przesuwać po murawie.
Używając dwuręcznego sekatora nie ma jednak zazwyczaj konieczności ich
używania, gdyż z ziemi można usunąć większość niepotrzebnych pędów.
Można wtedy wycinać także te (nawet z owocami), które zbyt zwisają,
sięgają gleby lub rosnących tam chwastów. Utrudniają one wykonywanie
opryskiwań herbicydami. Ponadto owoce z tych pędów są przeważnie
uszkodzone przez szkodniki, porażone przez choroby (porażenia mogą być
mało widoczne, a objawy występują dopiero w trakcie przechowywania) oraz
niskiej jakości.
Błędy
Cięcie drzew latem nie jest trudne, wymaga jednak pewnej wiedzy i gdy
nie jest wykonywane samodzielnie – nadzoru. Najczęściej popełnianymi
błędami są:

  • zbyt silne przycięcie wyrastających nad owocami pędów, co powoduje
    nadmierne ich odsłonięcie i poparzenia słoneczne (często także
    skaleczenie owoców);
  • wycięcie nadmiernej liczby pędów;
  • wycięcie niewielkich pędów, także tych wyrastających poziomo, niecieniujących owoców (fot. 9);
  • skrócenie, a nie wycięcie zbędnych pędów wegetatywnych, wyrastających w głębi korony drzewa.

Ciecie letnie w sadzie dobrze owocującym zwykle zajmuje do 25–40
godz./ha, w sadach „wegetatywnych” (słabo plonujących) – nawet więcej
niż 100–120 godz./ha. W tym drugim przypadku warto pomyśleć o różnych
sposobach hamowania wzrostu drzew, np. użyciu retardantów (Regalis 10
WG), podcinaniu korzeni czy ograniczeniu nawożenia.

(Źródło: http://sadinfo.pl/artykuly-2013/52013/449-letnie-ciecie-jabloni.html autor: Piotr Gościdło fot. 1–9 P. Gościło )

 

www.sadownictwo.co/
sekatory i piły sadownicze