Winorośl – o uprawie i pielęgnacji

Winorośl jest coraz częściej uprawiana w Polsce. Zagościła w naszych przydomowych ogrodach jak również na plantacjach towarowych. Poniżej prezentujemy krótki artykuł o jej uprawie.

 Czy i gdzie sadzić.
Winorośl jest rośliną, która najlepiej rośnie i plonuje w klimacie śródziemnomorskim.
Żeby uzyskać zadowalające efekty uprawy w polskim klimacie, należy jej
zapewnić odpowiednie warunki. Winna latorośl wymaga ciepłych i dobrze
nasłonecznionych stanowisk, osłoniętych od silnych i zimnych wiatrów.
Ponadto należy zwrócić uwagę, aby stanowisko przeznaczone do uprawy nie
znajdowało się w rejonie zastoiska mrozowego.
Najlepsze warunki do uprawy winorośli w naszym klimacie można zapewnić pod stałymi osłonami,
takimi jak nieogrzewane szklarnie i tunele foliowe (niedemontowane na
zimę). W Polsce pod osłonami można z powodzeniem uprawiać odmiany
deserowe winorośli właściwej (Vitis vinifera) od tych najwcześniejszych
do średnio późnych (SAT poniżej +3000°C) i o odporności na mróz
przekraczającej -14°C.
Dobre warunki do uprawy panują również na stanowiskach umiejscowionych w bezpośredniej bliskości południowych i zachodnich ścian zabudowań.
Pojemność cieplna ścian, tzn. nagrzewanie się ścian w ciągu dnia i
oddawanie ciepła nocą powoduje, że temperatura przy ścianach jest kilka
stopni wyższa niż w otwartym terenie. W wielu przypadkach ciepło
oddawane przez ściany może zneutralizować wiosenne przymrozki nawet do
-5°C. W cieplejszych rejonach Polski krzewy odmian o odporności na mróz
przekraczającej -24°C ÷ -25°C wysadzone pod ścianami można pozostawić
bez okrycia na zimę.
W ogrodzie lub w polu,
gdzie są trudniejsze warunki (niższe temperatury oraz silniejsze
wiatry), najlepiej sadzić krzewy w szpalerach ukierunkowanych północ –
południe. Krzewy prowadzimy przy drutach, odmiany deserowe w formie
sznura skośnego, natomiast odmiany przerobowe w formie Guyota jedno bądź
dwuramiennego. Tak prowadzone krzewy można łatwo zabezpieczyć na zimę.
Winorośl można sadzić również przy pergolach. Tak sadzimy odmiany najodporniejsze, które wytrzymują mrozy przekraczające -27°C.
Co i po co sadzić.
Jeżeli zdecydowaliśmy się na posadzenie
krzewów winorośli, nasuwa się pytanie, ile ich wysadzić i jakie walory
użytkowe powinny one posiadać.
Odmiany deserowe nadają
się tylko do spożycia na surowo. Mają duże grona i jagody najczęściej o
ścisłym, chrupiącym miąższu. Nie można z nich robić wina, bo mają zbyt
mało kwasów i cukru, a ścisły chrupiący miąższ zawiera zbyt mało moszczu
(soku). Zazwyczaj dla zapewnienia świeżych winogron dla 4 – 5 osobowej
rodziny i jej gości wystarcza 10 – 14 krzewów kilku odmian.
Odmiany uniwersalne
nadają się do spożycia na surowo, ale można z nich zrobić soki, wina
stołowe i deserowe. Mają często duże grona i duże jagody o soczystym
miąższu i zawartości cukru i kwasów w moszczu zbliżonej do odmian
przerobowych. Często są wysadzane na niewielkich działkach na pergolach
lub pod ścianami, gdzie nie ma miejsca na posadzenie większej ilości
krzewów.
Odmiany przerobowe (winne)
zazwyczaj mają nieduże grona o średnich lub małych soczystych jagodach.
Moszcz ma więcej cukru i kwasów niż w przypadku odmian deserowych.
Odmiany te służą przede wszystkim do wyrobu wina lub soków. Jagody
odmian przerobowych są zazwyczaj bardzo smaczne, można je traktować
również jako deserowe, jeśli nam nie przeszkadzają dosyć twarde pestki i
skórki. Dojrzałość konsumpcyjną osiągają około 2 – 3 tygodnie wcześniej
przed zbiorem na wino. Czternaście – piętnaście prawidłowo obciążonych
plonem krzewów prowadzonych w szpalerze przy drutach to około 35l
moszczu.
Jak sadzić.
Przy sadzeniu winorośli należy pamiętać
że korzenie tej rośliny wytrzymują temperaturę do -8 ÷ -12°C, podczas
gdy pozostałe części krzewu znacznie więcej. Optymalne warunki do
rozwoju korzeni w naszym klimacie panują na głębokości 25 – 35 cm i taka
głębokość całkowicie wystarcza, by je chronić przed mrozami w czasie
bezśnieżnych zim. Krzewy posadzone zbyt płytko przemarzają, a te
posadzone zbyt głęboko rosną słabo.
Odległość w rzędach między krzewami dla
mieszańców i nowych odmian V. vinifera (łoza większości takich odmian ma
wszystkie pąki płodne) powinna wynosić:
  • odmiany deserowe prowadzone w formie sznura skośnego na lekkich uboższych glebach 120 cm, na żyznych 140 cm,
  • odmiany przerobowe – winne prowadzone w
    formie Guyota pojedynczego lub podwójnego na lekkich, uboższych glebach
    110 cm, na żyznych 120cm.
Przygotowanie gleby.
Do przygotowania gleby pod nowe
nasadzenia na działkach rekreacyjnych i w przydomowych ogrodach trudno
jest wykorzystać sprzęt mechaniczny. Pozostają nam tylko szpadel i
łopata.
Prostym i skutecznym sposobem
przygotowania gleby jest wykopanie rowka szerokości minimum 60 cm,
głębokości 70 cm na całej długości rzędu. Przy nasadzeniach pojedynczych
krzewów wystarczy dołek o wymiarach 70x70x70 cm. Przy nasadzeniach pod
ścianami należy pamiętać, by środek rowka był wysunięty 20 – 30 cm poza
zasięg dachu. Tym sposobem krzewy nie będą miały zbyt sucho, a ich
zapotrzebowanie na wodę będą pokrywały opady atmosferyczne. Na dno
wykopanego rowu lub dołka wsypujemy 20 cm co najmniej 2-letniego
obornika. Należy unikać świeżego obornika, który zawiera zbyt dużo
azotu, a procesy jego rozkładu powodują przemieszczanie się ziemi w
rowie. Może to prowadzić do uszkodzeń młodych korzonków krzewów w
pierwszym roku po posadzeniu. Gdy nie mamy obornika, można go zastąpić
dobrze przefermentowanym kompostem.
Obornik (lub kompost) przysypujemy
wierzchnią warstwą ziemi bogatej w próchnicę tak, by pozostało nam
miejsce na rowek lub dołek głęboki na 15 cm.
Winorośl nie lubi kwaśnej ziemi, a
zazwyczaj ziemia na naszych działkach i w ogrodach przydomowych jest
lekko zakwaszona. Aby winorośl dobrze rosła, zakwaszaną glebę należy
odkwasić. Na świeżo wsypaną ziemię w wykopanym rowie lub dołku na 1
krzew sypiemy garść kredy (najlepiej czystej malarskiej bez kleju).
Kreda malarska nie zawiera zanieczyszczeń i nie uszkadza korzeni tak jak
wapno, a jednocześnie szybko działa. Dopiero na tak przygotowanych
stanowiskach sadzimy sadzonki.
Sadzenie – sadzonki doniczkowe.
Przy wyciąganiu z doniczki uważamy, żeby
nie rozbić bryły utworzonej z ziemi i korzeni. W zagłębieniu powstałym
po przygotowaniu gleby sadzimy sadzonkę wyciągniętą z doniczki. Roślinę
obsypujemy ziemią tak, aby zakrywała najgrubszą część sadzonki (tę, z
której została rozmnożona), aż po nowy przyrost (Rys. 1). Po obsypaniu
ziemią powinno pozostać zagłębienie na około 15cm. Posadzone krzewy
podlewamy. Przy każdej sadzonce w czasie sadzenia wbijamy palik długości
około 2m który będzie służył do prowadzenia krzewu w następnym roku.
Sadzenie – sadzonki szczepione (kopane).
Sadzonki kopane długie (szczepione lub na
własnych korzeniach) sadzimy podobnie jak doniczkowe. Wsypany obornik
zasypujemy 15-20cm warstwą ziemi tworząc wewnątrz dołu mały kopczyk, na
którym równomiernie rozłożymy korzenie sadzonki. Należy pamiętać, żeby
korzenie znajdowały się na głębokości około 30cm od powierzchni ziemi. W
miejscu sadzenia wbijamy palik. Roślinę umieszczamy w rowie lub dołku
pochylone pod kątem około 15°. W przypadku sadzonek na własnych
korzeniach młode przyrosty powinny być umieszczone około 5 cm nad
poziomem gleby, a w przypadku sadzonek szczepionych miejsce szczepienia
powinno być około 10 cm nad poziomem gleby. Rowek lub dołek zasypujemy
do poziomu gleby (Rys. 3). Posadzone rośliny podlewamy.
 
Przygotowanie na zimę.
Przed zimą po wystąpieniu większych przymrozków oczyszczamy ziemię z
liści i resztek pędów oraz obrywamy z sadzonek liście, które same nie
opadły. Zasypujemy całkowicie rowek lub dołek żyzną, przepuszczalną
ziemią tworząc kopczyk o wysokości około 5 – 10 cm (Rys. 2 i Rys. 4).
Kopczyk uchroni sadzonki przed zalaniem wodą w czasie odwilży i
wymarznięciem w zimie. Krzewy dodatkowo należy okryć gałązkami
świerkowymi, które będą zimą zatrzymywać śnieg i zabezpieczać przed
myszami.
Rys. 1. Sadzenie sadzonek doniczkowych.

 

Rys. 2. Zabezpieczanie na zimę sadzonek doniczkowych.

 

Rys. 3. Sadzenie sadzonek szczepionych.

 

Rys. 4. Zabezpieczanie na zimę sadzonek szczepionych.

Nawożenie

Nawozić nawozami wieloskładnikowymi lub
niewielkimi ilościami dobrze przefermentowanych nawozów naturalnych.
Przenawożenie nawozami z wysoką zawartością azotu powoduje zmniejszenie
plonów oraz osłabienie odporności na mróz.

Podlewanie
Podlewać młode sadzonki w okresie suszy.
Zabezpieczenie przed mrozem
Przyciąć do zdrewniałej latorośli (trzeba pozostawić minimum 3-4 oczka), kopczykować lekką glebą.
Cięcie młodych krzewów

Wiosną, około połowy kwietnia (w
zależności od temperatury), odkryć. Przyciąć do wysokości 3 – 4 oczek.
Po rozwinięciu się oczek pozostawić na latorośli tylko 2 największe,
resztę usunąć przez wyłamanie.

Cięcie dorosłych krzewów

Dorosłe krzewy wymagają silnego cięcia
za względu na dużą plenność większości odmian. Słabe cięcie lub jego
brak powoduje znaczne pogorszenie jakości owoców (wielkość, zawartość
cukru). Krzewy należy ukształtować w odpowiednią do stanowiska formę: –
otwarty grunt – sznur Guyota, forma drzewka, „parasol”, sznur poziomy
(kurtyna), różne rodzaje pergoli – przy ścianach – warkocz,
wielopoziomowe formy Guyota, sznur skośny pochyły, forma Thomery ze
stałymi ramionami. Opisów wymienionych form należy szukać w literaturze
specjalistycznej.
 (Artykuł i ryciny ze strony: http://www.winorosl.pl/artykuly/79-poradnik-dla-pocztkujcych.html oraz http://www.winorosl.pl/artykuly/62-sadzenie-i-pielgnacja-winorosli.html, zdjęcie początkowe: zasoby internetu)